زندگی پر است از دوگان‌هایی که در نگاه اول متفاوت به نظر می‌رسند اما در بطن خود چنان به هم نزدیک‌اند که گاه به‌سادگی جابه‌جا می‌شوند. کتاب «دوگان‌ها، برادران دروغین» به همین مسئله می‌پردازد. دوگان‌ها به مفاهیمی گفته می‌شود که بسیار مشابه می‌نمایند، اما در واقع تفاوت‌های عمیقی با هم دارند. این مفاهیم مرزهای باریکی دارند و گاهی تشخیص این یا آن دشوار است. رک‌گویی با گستاخی، تمجید با تملق، خودباوری با خودشیفتگی؛ همگی نمونه‌هایی از این برادران دروغین‌اند.

این کتاب به ما یادآوری می‌کند که بسیاری از ارزش‌ها و معیارهایی که در زندگی شخصی و حرفه‌ای خود به آن‌ها تکیه می‌کنیم، به‌سادگی می‌توانند در نقطه‌ای حساس از مسیر، از تعادل خارج شوند. در حوزه‌ی آموزش و مدرس‌محتواگری نیز چنین دوگان‌هایی فراوان‌اند. تجربه‌ی شخصی من در این مسیر نشان داده است که این مرزهای باریک را نمی‌توان نادیده گرفت. 

پادکست پیشنهادی این شماره: اپیزود «سال‌بلعیدگی2» از پادکست انسانک

پادکست انسانک با روایت حسام ایپکچی، سفری صوتی به ژرفای زندگی روزمره است؛ جایی که تجربه‌های شخصی، دغدغه‌های انسانی، و پرسش‌های بنیادین با نگاهی متفاوت و تأمل‌برانگیز بازگو می‌شوند. انسانک از آن دسته پادکست‌هایی‌ست که به‌جای پاسخ دادن، دعوت به پرسش می‌کند. اپیزودهای آن در قالب جستارهای صوتی، شنونده را به درنگی شاعرانه و فلسفی در زیستن و معنای انسان‌بودن فرا می‌خوانند.

جمله‌های آغازین این اپیزود، به‌خوبی فضای آن را نشان می‌دهد:

«آغاز امسال که هفته‌های پایانی ۴۲سالگی من بود، اون سؤالی که بهش مبتلا شده بودم چنین بود که «حسام چطور می‌خوای پیر بشی؟» این سؤال هم برمی‌گرده به انتظار ما از انسان و فهم ما از زندگی. اگر قرار باشه انسان رو مثل یک بنا ببینیم که در گذر زمان مستهلک می‌شه، خب این یک پروسه‌ست؛ احتیاجی به چندوچون هم نداره. اما اگر روایت دیگری از زندگی و انسان‌بودگی داشته باشیم اون‌وقت این پروسه تبدیل می‌شه به پروژه؛ یعنی ما پروژه سال‌بلعیدگی داریم. ما قصد می‌کنیم که چگونه می‌خواهیم سالمند شویم»

کتابچه‌ی «نامه‌ای به دوست مدرس‌محتواگرم»

مدت‌ها بود دوست داشتم چیزهایی را که در مسیر مدرس‌محتواگر شدن آموخته‌ام، یک‌جا و خلاصه با دیگران به اشتراک بگذارم. کتابچه‌ی «۲۵ نکته که پیش از مدرس‌محتواگر شدن باید بدانی» حاصل همین دغدغه است. نکاتی که گاه ساده به نظر می‌رسند، اما در عمل می‌توانند مسیر را تغییر دهند یا دست‌کم شفاف‌تر کنند.

لینک دانلود کتابچه

آیا در ۸۰ سالگی از آنچه در زندگی کرده‌ام راضی خواهم بود؟

ناعمه سجادی

زندگی را طوری زیسته‌بود که می‌پسندید و به آن باور داشت. از تصمیمات مهمی که در زندگی شخصی و حرفه‌ای خود گرفته‌بود، راضی بود و تصور می‌کرد حتی اگر می‌توانست به گذشته بازگردد، باز هم انتخاب‌هایش تغییری نمی‌کرد.

پسرش می‌گفت: «مامان دور خودش یک حباب شیشه‌ای کشیده‌بود٬ تا بدی‌ها را نبیند و بتواند کار کند.»

انرژی و توان خود را سوختِ سفر در راهی کرد که با وجودِ پر فراز و نشیب بودن، کورسویی از آرمان‌هایش را در آن می‌دید. سرسختانه در مسیر ماند؛ جایی که بهانه برای جازدن فراوان بود.

او با عشقی که در کنار اساتید بزرگ، «جبار باغچه‌بان» و «محمدباقر هوشیار» نسبت به آموزش و تربیت در خود یافته بود، مسیر حرفه‌ای خود را ترسیم کرد و با قدرتی که از سوگِ برادر جوانش، فرهاد، و روحیه جنگنده‌‌اش نشأت می‌گرفت، غم بزرگ خود را به کاری بزرگ تبدیل کرد.

توران میرهادی به واسطه‌ی آموزش‌های دست اولی که از اساتید پرآوازه‌ی اروپایی، همچون «ژان پیاژه» و «هنری والون» در فرانسه دریافت کرده بود، بهشت کودکان ایرانی را در تهران ساخت؛ مدرسه‌ی فرهاد.

مدرسه‌ای متفاوت با تمام مدارسِ آن روزها؛ مدرسه‌ای که بچه‌ها می‌توانستند در آن موضوعاتی را که می‌آموزند، با دست و پا و گوش و چشم خود بیازمایند. مدرسه‌ای با کتابخانه‌ی فعال و برنامه‌های کتابخوانی مستمر.

مدرسه‌ای ساختارشکنانه که سعی داشت تفکر علمی را به نسل کودک و نوجوان بیاموزد.

او چند سال پس از راه‌اندازی شورای کتاب کودک، بدون هیچ کمک دولتی و سازمانی، گردآوری فرهنگنامه‌ی کودکان و نوجوانان را کلید زد و در طی سال‌های متمادی آن را پیگیری کرد؛ پروژه‌ای که باید ملی می‌شد، اما هرگز نشد و فعالیت آن تا به امروز به صورت مستقل ادامه یافته‌است.

تدوین فرهنگنامه از سال ۱۳۵۸ کلید خورد. این پروژه به قدری گسترده و کامل است که با وجود انتشار ۲۱ جلد از آن در این سال‌ها، همچنان جلدهای بعدی آن در دست تدوین است.

توران میرهادی، سرانجام در آبان ۱۳۹۵ بر اثر سکته مغزی درگذشت و در کنار پسرش که سال‌ها پیش در سن یازده‌سالگی بخاطر تخریب پل در سیل از دنیا رفته بود، دفن شد.

حتی در آن روزهای تلخ، توران خانم از رفتن به مدرسه امتناع نکرد و دراین‌باره گفت: «من با حضورم در مدرسه از انجام این کار جمعی، درمانی برای دردهایم طلبیدم. من غم از دست دادن کاوه را برای خودم این‌گونه تعریف کرده‌ام که باشم و پل بسازم که کاوه‌های دیگر بر آب نیفتند.»

و من، هر بار که مستند «توران خانم» از رخشان بنی‌اعتماد را می‌بینم، مدام از خود می‌پرسم:

«آیا در ۸۰ سالگی از آنچه در زندگی کرده‌ام راضی خواهم بود؟»